Gdzie się podziały lasy?

Utwór powstał w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej za pośrednictwem MSZ RP w roku 2015. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosownej licencji, o posiadaczach prawa oraz o programie polskiej współpracy rozwojowej.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons CC-BY-3.0-PL Uznanie autorstwa-3.0 Polska.

Publikacja, wyraża wyłącznie poglądy autorki i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

*Całość materiałów opracowanych w projekcie Ekonomia jest kobietą pisana jest w formie żeńskiej. Mimo to mogą być one swobodnie używane również w grupach koedukacyjnych. Jeśli masz jakieś przemyślenia na temat tego scenariusza, uważasz, że coś warto byłoby zmienić, ulepszyć, dodać – napisz do nas: ekonomiajestkobieta@zhp.pl

Dlaczego warto:

Każda z nas na co dzień korzysta z papieru i rzeczy wykonanych z drewna. Lubimy również spędzać czas w lesie, ciesząc się spokojem, świeżym powietrzem, obecnością zwierząt. Scenariusz porusza zagadnienia związane z konsumpcją drewna i papieru oraz wpływem działań człowieka na lasy. Zachęca również do refleksji nad własnymi konsumenckimi nawykami.

Zadania: Jeśli chcesz wziąć udział w propozycji programowej Ekonomia jest kobietą i zdobyć jedną z części plakietki, oprócz przeprowadzenia poniższego warsztatu, wykonaj jedno z poniższych zadań.  Zadania mogą być wykonywane całą grupą lub indywidualnie. Możesz też wymyślić swoje własne zadanie związane z tematem warsztatu i wysłać do akceptacji na adres ekonomiajestkobieta@zhp.pl

  1. Zorganizujcie wymianę przeczytanych książek. Oddajcie niepotrzebne Wam już książki w zamian za te, które chciałybyście przeczytać. Zaproście osoby spoza Waszej grupy.
  2. Zorganizujcie warsztaty upcyclingowe, wykorzystajcie zużyty papier, np. do stworzenia papieru czerpanego, lampionów, okładek, opakowań. Użyjcie swojej wyobraźni, poszukajcie inspiracji w książkach i Internecie.
  3. Zorganizujcie zbiórkę makulatury. Razem podejmijcie decyzję o tym jak wykorzystanie zebrane pieniądze.
  4. Zorganizujcie akcje sadzenia drzew w Waszej okolicy.
  5. Wprowadźcie w życie przynajmniej jedną zasadę związaną z odpowiedzialną konsumpcją papieru i drewna. Obserwujcie przez kilka tygodniu na ile udało Wam się spełnić wybraną zasadę? Co było dla Was wyzwaniem?
1+
Autor:
hm. Anna Książek
Chorągiew Łódzka, Hufiec Łódź Widzew
Recenzent:
hm. Agata Erhardt-Wojciechowska, ZOKK
Chorągiew Stołeczna, Hufiec Pruszków
Zamierzenia:
Po zajęciach/warsztatach/... uczestnik będzie:
  • Znała podstawowe zagadnienia związane z odpowiedzialną konsumpcją drewna i papieru
  • Wiedziała co jako konsumentka może zrobić by choć odrobinę zmienić sytuację
Realizowane wymagania:
Wymagania z prób realizowane poprzez te zamierzenia:
Motyw i zakres tematyczny
Motyw główny:
  • Inne
Uszczegółowienie:

Edukacja globalna, świadoma konsumpcja
Zakres tematyczny:

Forma materiału
Typ materiału:

Pełen konspekt zajęć
Informacje organizacyjne
min
6
opt
30
maks
50
90 min.
Prowadzących:
Uwagi:

Wymagania lokalowe, sprzętowe i potrzebne materiały
Miejsce:

Pomieszczenie lub las
Wymagane materiały:

Wydrukowane załączniki, kartki, długopisy, papier pakowy z narysowanym drzewem, karteczki typu post-it.

Przebieg
1
10 min.
Po co nam las?
Forma: Burza mózgu
Rozejrzyjcie się chwilę wokół siebie, posiedźcie w ciszy i poczujcie las, który Was otacza (lub, jeśli nie jesteście w lesie, zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie taką sytuację). Co słyszycie? Co widzicie? Co czujecie? Jakie wywołuje to w Was emocje? Po 2-3 minutach spokojnego bycia w lesie wymieńcie się wrażeniami odpowiadając na powyższe pytania. Kontynuując zastanówcie się – po co nam las? Zapiszcie odpowiedzi na post-itach i przyklejcie do drzewa narysowanego na papierze pakowym. Każda gałąź to inna kategoria (np. rzeczy wykonane z drewna, wypoczynek, jedzenie, zwierzęta…).
2
10 min.
Deforestacja
Forma: Pogadanka
Rozdaj uczestniczkom kilka przedmiotów związanych z lasem, np. szczapa drewna, papier toaletowy z recyclingu, cynamon, pałeczki do jedzenia, ziarna soi lub kukurydzy, naturalny korek. Zapytaj uczestniczki czy wiedzą w jaki sposób powstały oraz jakie jest ich miejsce pochodzenia. Podkreśl, że przedmioty te mogą pochodzić z przeróżnych stron świata (cynamon uprawiany w Indiach i Pakistanie, pałeczki z trawy bambusowej być może z Chin, ziarna soi mogły być sprowadzone z Brazylii lub Stanów Zjednoczonych, korki z dębu korkowego z Tunezji lub Algierii, szczapa drewna z Polski albo z Niemiec, podobnie z papierem toaletowym). Co łączy te wszystkie przedmioty ze sobą? Oczywiście są to lasy.
Zapytaj następnie czy uczestniczki znają pojęcie „deforestacja”, lub po polsku „wylesianie”. Porozmawiajcie chwilę co to znaczy i jakie zdaniem uczestniczek są tego przyczyny. Uzupełnij wiedzę uczestniczek na podstawie załącznika 1. Zwróć koniecznie uwagę na to, że przyczyną deforestacji jest nie tylko potrzeba drewna czy papieru, ale też często lasy wycinane są pod uprawę czy budowę infrastruktury.
3
10 min.
Co wiem o lecie
Forma: Quizo-pogadanka
Zaproponuj uczestniczkom quiz. Zadaj im różnego rodzaju pytania dotyczące lasu (propozycje poniżej). Zachęcaj, by nawet gdy nie znają odpowiedzi postarały się zgadnąć, użyć zasłyszanej wiedzy czy intuicji.
Zachęć również uczestniczki, by podzieliły się swoją wiedzą na temat lasu. Może znają jakieś ciekawostki? Coś zostało im w pamięci po lekcjach biologii lub wizytach w lesie?
Mogą odpowiadać wspólnie na zadane pytania.
a. Czym różni się las pierwotny, las naturalny i las gospodarczy? Jakie konsekwencje niosą za sobą te różnice? (odp. Załącznik 2)
b. Dopasuj rodzaj lasu, typ roślinności oraz rozmieszczenie (Załącznik 2).
c. Dopasuj liść/drzewo do odpowiedniej nazwy (możesz skorzystać z przykładów z załącznika 2, najlepiej jednak jeśli skorzystasz z prawdziwych drzew które są wokół Was)
d. Jaki procent powierzchni Polski zajmują lasy? Możecie pomylić się o 5%. (odp. 29%)
e. Jaki gatunek drzewa dominuje w polskich lasach? (odp. Sosna, 69%)
f. Na którym kontynencie zużywa się najmniej papieru na osobę na rok, a na którym najwięcej? (najmniej Afryka - 8 kg, najwięcej Ameryka Północna, w samych Stanach Zjednoczonych to 230 kg)
g. Bardzo wiele lasów niszczonych jest pod uprawę palmy olejowej, z której uzyskujemy olej palmowy. Wskażcie przynajmniej 3 produkty, w których możemy odnaleźć olej palmowy (odp. W niemal wszystkich kosmetykach i środkach czystości oraz bardzo, bardzo wielu produktach spożywczych. Używamy go nie tylko do smażenia, ale również w batonach, zupach instant, frytkach, sosach itd. Więcej informacji o oleju palmowym znajdziesz pod tym linkiem: http://ekonsument.pl/a654_olej_palmowy.html)
h. Czy znacie nazwę choć jednego certyfikatu przyznawanego produktom pochodzenia leśnego, np. drewno lub papier? (odp. FSC, Rainforest Alliance Certificate, PEFC, Niebieski Anioł, Ecolabel, Fairtrade, więcej informacji: http://ekonsument.pl/materialy/publ_316_o_odpowiedzialnej_produkcji_i_konsumpcji_zasobow_lesnych_pakiet_edukacyjny_czesc_merytoryczna.pdf)
Myśląc o zadaniach do quizu rozejrzyj się też wokół siebie. Może są tam rośliny, których nazwy uczestniczki mogą zgadnąć? Może są jakieś zwierzęta? Dowiedz się też więcej o lesie, w którym przebywacie (albo które rosną w pobliżu miejsca Waszego spotkania), jaki to rodzaj lasu, jakie ma znaczenie dla lokalnej społeczności, jakie rośliny i zwierzęta można w nim znaleźć?
4
10 min.
Kto mieszka w lesie?
Forma: Ćwiczenie
Czy uczestniczki myślą, że są jacyś ludzie, którzy na co dzień żyją w omawianych przez nas lasach? Jak wiele ich może być? (szacuje się że to około 60 mln). Z jakimi problemami borykają się mieszkańcy/ki lasów? (uzupełnij domysły uczestniczek na podstawie informacji zawartych w załączniku 3).
Następnie zawieś na dwóch drzewach kartki z napisami: „Ludzie żyjący w lasach mają prawo tam żyć i nikt nie może bez ich zgody dokonać wycinki.”; „Potrzebujemy coraz więcej miejsca na uprawę i infrastrukturę, zdanie ludzi żyjących w lasach nie jest tu najważniejsze.” Poproś uczestniczki o ustawienie się przy jednej z opinii lub gdzieś pomiędzy nimi w zależności od ich poglądu na sprawę. Wymieńcie się argumentami.
5
10 min.
Papier
Forma: Pogadanka
Zapytaj uczestniczek ile mają przy sobie przedmiotów zrobionych z drewna lub papieru. Ile ich mają w domu? Czy wiecie jakie jest średnie użycie papieru na osobę w Polsce i Europie Zachodniej? (w Polsce 100 kg na rok na osobę, w Europie Zachodniej 160). Co sądzicie o tych liczbach? Co możemy zrobić, by je zmniejszyć? Porozmawiajcie chwilę o zasadzie 3R (reduse, reuse, recycle), zastanówcie się jak tę zasadę można wprowadzić w życie w przypadku papieru i drewna? Jak możemy ograniczyć ilość zużywanego papieru? Jak możemy ponownie go wykorzystać? Jak prawidłowo segregować? Zapiszcie wszystkie pomysły
6
10 min.
Co ma jedzenie mięsa do lasu?
Forma: Debata
Przeprowadźcie krótką debatę na temat jedzenia mięsa. Podziel uczestniczki na dwie grupy: za i przeciw. Możesz podzielić je według własnych poglądów lub losowo. Grupy mają 2 minuty na przygotowanie argumentów. Następnie przeprowadzamy 6 minutową dyskusję. Rozpoczyna grupa przygotowująca argumenty za jedzeniem mięsa, ma 1 minutę na przedstawienie swoich racji. Następnie grupa przeciw ma minutę na odpowiedź. Potem minuta dla grupy za, znów minuta dla grupy przeciw itd. Najlepiej, aby każda minutowa wypowiedź była wygłoszona przez inną uczestniczkę. Uczestniczki podają swoje argumenty, ale też odnoszą się do poglądów przeciwniczek. Podsumowując dyskusje spytaj czy uczestniczki wiedzą jaki związek ma jedzenie mięsa z lasami. Na świecie wycina się ogromne ilości lasów pod uprawę soi i kukurydzy, które stanowią paszę dla bydła. To tylko wstęp do dyskusji na temat jedzenia mięsa, jeśli uczestniczki będą zainteresowane tematem, warto wrócić do niego korzystając z rzetelnych źródeł informacji (np. http://zb.eco.pl/bzb/25/).
7
10 min.
Niech się dowiedzą!
Forma: Zajęcia plastyczne
Stwórzcie plakat/ulotkę/ikonografię/filmik, który pokaże jak ważna jest ochrona lasów. Inspiracją dla Was mogą być materiały zamieszczone w załączniku nr 4. Zastanówcie się jak możecie rozpowszechnić przygotowany przez Was materiał?
8
10 min.
Co możemy zrobić
Forma: Burza mózgu
Stwórzcie listę rzeczy, które Wy jako konsumentki możecie zrobić aby przyczynić się do odpowiedzialnej konsumpcji drewna i papieru (np. ograniczanie ilość zużywanego papieru poprzez dwustronne drukowanie lub rezygnację z drukowania, używanie naczyń zamiast jednorazowych papierowych talerzy, zmniejszenie ilości spożywanego mięsa, podpisywanie petycji itd.). Wymyślcie jak najwięcej rozwiązań, a następnie zastanówcie się wspólnie które są najbardziej realne? Które mogłybyście wprowadzić w życie już dziś?
Załączniki
1
Załącznik 1

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
KOLOR
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: Deforestacja
2
Załącznik 2

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: Co wiem o lesie?
3
Załącznik 3

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
KOLOR
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: Kto mieszka w lesie?
4
Załącznik 4

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
KOLOR
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: Niech się dowiedzą
Pobierz wszystkie załączniki