Komunikacja w projekcie i zespole – dobre praktyki

Druhny i Druhowie! Przed Wami trzeci z trzech konspektów warsztatów poświęconych komunikacji. Komunikacja to temat bardzo rozległy, a jednocześnie wpływający na różne aspekty pracy instruktorów – od codziennej komunikacji w jednostkach, przez prowadzenie zespołów instruktorskich, po udzielanie informacji zwrotnej.

Prawie wszystkie kursy prowadzone w ZHP dotykają tematu komunikacji, ujmując różne jego aspekty. Tym cyklem warsztatów chcę zaproponować dodatkowe treści dla wszystkich tych, którzy chcą rozwijać kompetencje komunikacyjne instruktorów w swoim środowisku.

Wszystkie konspekty z serii znajdziecie pod nazwami:

  1. Konstruktywna komunikacja – podstawy
  2. Trening kompetencji komunikacyjnych
  3. Komunikacja w projekcie i zespole – dobre praktyki
Print Friendly, PDF & Email
1+
Autor:
phm. Maciej Wróbel, SOKK 1344/2022, Hufiec Ziemi Zawierciańskiej, Chorągiew Śląska
Recenzenci
  • hm. Marta Wasilewska, ZOKK 398/2021
Treści:
  • cykl życia grupy, procesy grupowe
  • komunikacja interpersonalna
  • komunikacja w zespole
  • zarządzanie zespołem
Zamierzenia:
Po zajęciach/warsztatach/... uczestnik będzie:
  • wskazywał rolę komunikacji w różnych etapach cyklu życia grupy i w różnych fazach projektu,
  • analizował komunikację w zespole i wskazać jej słabe strony,
  • stosował różne narzędzia do ulepszania komunikacji w zespole,
  • podawał przykłady sposobów rozwiązywania problemów komunikacyjnych w zespole,
  • dzielił się dobrymi praktykami komunikacyjnymi z innymi instruktorami.
Informacje organizacyjne
min
10
opt
maks
16
240 min.
Prowadzących: 1
Uwagi:
Warsztat kierowany jest przede wszystkim do: (1) instruktorów pełniący funkcje szefów zespołów instruktorskich lub projektowych, (2) osób przygotowujące się do takiej roli.

Wymagania lokalowe, sprzętowe i potrzebne materiały
Miejsce:

Przestronne pomieszczenie z dużą ścianą lub tablicą, na której można przyklejać kartki.
Wymagane materiały:

1. Taśma papierowa,
2. marker,
3. wydrukowane karteczki z narzędziami do komunikacji (zał. 3),
4. wydrukowane kwestionariusze do diagnozy komunikacji (zał. 2),
5. kartki do stworzenia tabeli (według zał. 1),
6. kartki A4,
7. karteczki samoprzylepne w kształcie koła,
8. 10-16 balonów,
9. taśma klejąca lub sznurek (do przywieszenia balonów).
Materiały uczestnika:

Długopis.

Przebieg
1
5 min.
Przywitanie
Forma: Przywitanie
Przywitanie, prowadzący przedstawia się i przedstawia cele warsztatów (trzy główne elementy: komunikacja w cyklu życia grupy, audyt komunikacji, narzędzia do komunikacji).
Prowadzący podkreśla rolę wymiany doświadczeń podczas warsztatu. Zaznacza również, że warsztat będzie odwoływał się do treści w innych kursów i warsztatów (kurs podharcmistrzowski, Lider+, ale ma dać przestrzeń do skupienia się na komunikacji).
Przedstawia również zasady na czas warsztatów (możliwość wychodzenia do toalety, spożywania napojów, zasady komunikacji).
2
15 min.
Rundka
Forma: Rundka
Każdy uczestnik przedstawia się w trzech zdaniach: jaką funkcję pełni, jakim zespołem / projektem zarządza, jak oceniłby komunikację swojego zespołu. Przyczepia sobie również w widocznym miejscu kawałek taśmy papierowej z zapisanym swoim imieniem.
3
15 min.
Wprowadzenie
Forma: Poszukiwanie
Prowadzący informuje uczestników, że w trakcie pierwszej części warsztatów będą tworzyć tabelę rozwoju zespołu.
Zadaniem grupy jest zdobycie 15 kartek, które utworzą początek tabeli (załącznik 3 – fazy, procesy w grupie, role lidera). Każdą kartkę zdobywają za podanie cechy wspólnej dla przynajmniej trzech uczestników zajęć.
Potrzebne materiały: Załącznik 3 – Elementy tabeli
4
20 min.
Proces grupowy
Forma: Praca w grupie
Prowadzący przyczepia na ścianie kartki: FAZA, GRUPA, LIDER oraz I, II, III, IV i V w odpowiednim ułożeniu (według zał. 3). Następnie prosi uczestników o stworzenie ze zdobytych kartek tabeli. Na wykonanie zadania mają 10 minut. Po wykonaniu zadania prowadzący prosi, aby jedna osoba podsumowała stworzoną tabelę.
5
30 min.
Komunikacja a fazy rozwoju grupy
Forma: Praca w grupach i prezentacja
Prowadzący informuje, że to zadanie służyło uporządkowaniu dotychczasowej wiedzy (np. z innych kursów), a teraz uczestnicy przejdą do clou zajęć – komunikacji.
Prowadzący dokleja kolejny wiersz tabeli – KOMUNIKACJA. Dzieli uczestników na 5 grup. Każda otrzymuje jedną kartkę A4 z przyporządkowanym numerem I, II, III, IV lub V. Ich zadaniem jest wypisać, w jaki sposób komunikacja może wspierać zespół w realizacji zadań, a lidera w dowodzeniu zespołem w przydzielonej fazie rozwoju grupy.
Pytania pomocnicze do zadania:

Z jakimi problemami komunikacyjnymi może spotykać się grupa na tym etapie?

O jakie elementy życia grupy związane z komunikacją warto zadbać na tym etapie?

W jaki sposób harcerskie doświadczenia mogą wpłynąć pozytywnie na komunikację w zespole w tym etapie?

Jakie zadania związane z komunikacją warto zrealizować na tym etapie?

Zespoły mają na to zadanie 10 minut, następnie prezentują wyniki swojej pracy – prowadzący uzupełnia ich wnioski i propozycje, a grupy dołączają swoje kartki do tabeli na ścianie.
6
10 min.
Przerwa
Prowadzący ogłasza 10-minutową przerwę.
7
5 min.
Piosenka
Forma: Piosenka
Uczestnicy wspólnie śpiewają „Tolerancję” Stanisława Sojki.
Potrzebne materiały: Załącznik 4 – Tolerancja
8
40 min.
Diagnoza komunikacji
Forma: Praca w parach i przerywnik
Prowadzący informuje, że po ułożeniu przed przerywnikiem modelowej komunikacji w zespole, teraz zastanowią się, jakie bariery i problemy mogą zaburzać komunikację w zespole harcerskim. Prosi uczestników o dobranie się w pary (nie mogą być w parze z osobą ze swojego zespołu, jeśli taka osoba jest na sali). Zadaniem każdej pary jest przeprowadzenie dwa razy diagnozy komunikacji. W tym celu otrzymują dwa egzemplarze kwestionariusza z pytaniami ułatwiającymi ocenę jakości komunikacji w zespole.
1. Celem diagnozy jest wskazanie słabych i mocnych stron komunikacji w danym zespole.
2. Osoba A opowiada krótko, czym zajmuje się jej zespół.
3. Osoba B zadaje po kolei pytania z kwestionariusza i sporządza notatki (czytelne). Może rozwijać pytania z kwestionariusza, jeśli któryś wątek będzie tego wymagał.
4. Po przejściu przez cały kwestionariusz osoba B podsumowuje najważniejsze ustalenia z diagnozy – z podkreśleniem wniosków o słabych i mocnych stronach komunikacji w zespole.
5. Na jedną diagnozę para ma 15 minut. Po 15 minutach prowadzący przeprowadza dla wszystkich par przerywnik:
Uczestnicy stają w dwóch kolumnach. Prowadzący pokazuje ostatnim osobom w rzędzie rysunek. Na sygnał startu, ostatnie osoby w rzędach „rysują” symbol na plecach osoby przed sobą. Ta osoba rysuje symbol na plecach kolejnej osoby, czynność powtarzają, aż rysunek dotrze do pierwszej osoby w rzędzie. Jej zadaniem jest narysować rysunek na kartce. Drużyna, która lepiej odwzoruje rysunek – wygrywa.

6. Po przerywniku pary wracają do pracy, wymieniając się rolami.
7. Po zakończonych obu diagnozach para wymienia się swoimi kwestionariuszami, tak, aby każdy otrzymał kwestionariusz o swoim projekcie / zespole.
Potrzebne materiały: Załącznik 2 – Kwestionariusz Załącznik 5 – Rysunek
9
15 min.
Podsumowanie ćwiczenia
Forma: Dyskusja
Wszyscy uczestnicy siadają w kole i dzielą się refleksjami po przeprowadzonym audycie. Prowadzący naprowadza ich na kilka wniosków:

Dobrze jest znaleźć czas, żeby zastanowić się nad komunikacją i tym, czy wspiera ona nasze cele oraz jest dopasowana do zespołu.

Dobrze porozmawiać z kimś spoza zespołu.

Ostatecznie można z kwestionariusza skorzystać samemu.

Prowadzący prosi, aby każdy uczestnik wypisał na kartce jeden problem, który zauważył podczas audytu (lub wie o nim z innych powodów).
10
5 min.
Balony
W całej sali rozwieszonych jest 10-16 balonów (po 1 na uczestnika). Zadaniem uczestników jest je przebić i zdobyć ukryte w nich kartki.
Potrzebne materiały: Załącznik 1 – Narzędzia
11
10 min.
Narzędzia
Forma: Praca indywidualna
Każdy uczestnik losuje jedną z kartek. Zawartość kartki to narzędzie, które dany uczestnik musi wykorzystać, aby rozwiązać zapisany wcześniej problem. Uczestnicy dostają 5 minut na dokładne opisanie sposobu wykorzystania tego narzędzia do rozwiązania problemu.
12
13 min.
Praca w grupach
Forma: Studium przypadku
Po 5 minutach prowadzący prosi uczestników o dobranie się w 3/4 grupy (po 4 osoby) według kolorów napisów na wylosowanych kartkach. W grupie pierwsza osoba przedstawia pokrótce swój problem, następnie osoba po jej lewej stronie czyta grupie, jakie narzędzie wylosowała. Grupa wspólnie wymyśla rozwiązanie przedstawionego problemu za pomocą wymienionego narzędzia. Następnie przechodzą do kolejnej osoby i jej problemu.
13
15 min.
Podsumowanie ćwiczenia
Forma: Prezentacja
Po upływie tego czasu wszyscy uczestnicy siadają z powrotem w kole. Prowadzący prosi chętnych o podzielenie się problemem oraz rozwiązaniem, z którego może skorzystać (wypracowanym samodzielnie, przez grupę lub połączeniem tych rozwiązań).
14
15 min.
Podsumowanie warsztatu
Forma: Rundka
Prowadzący dziękuje za warsztaty, pyta, czy uczestnicy mają jakieś pytania. Po pytaniach prowadzący prosi każdego uczestnika warsztatów o wymienienie jednej rzeczy, którą po warsztacie wdroży w komunikację swojego zespołu.
15
5 min.
Ewaluacja
Po pytaniach rozdaje każdemu uczestnikowi 3 karteczki samoprzylepne w postaci małego kółeczka i przywiesza w widocznym miejscu planszę z trzema osiami (skala: 1-6), każda podpisana jednym z głównych celów warsztatu. Uczestnicy proszeni są o ocenę realizacji wszystkich trzech celów poprzez przyklejenie karteczki w odpowiednim miejscu na osi.

Na zakończenie prowadzący wręcza każdemu uczestnikowi kartkę z cytatem na pamiątkę po warsztatach; cytat: „Ukochanie i odczucie idei bardziej ją wcieli w życie niż najokrutniejsze regulaminy”. ~Andrzej Małkowski
Potrzebne materiały: Osobno napisany lub wydrukowany cytat dla każdego uczestnika.
Załączniki
1
Narzędzia

Kopii:
1
Druk:
KOLOR
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 10
2
Kwestionariusz

Kopii:
16
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 8
3
Elementy tabeli

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 3
4
Tolerancja

Kopii:
8
Grubość:
Gruba
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 7
5
Rysunek

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 8
Pobierz wszystkie załączniki