Trening kompetencji komunikacyjnych

Druhny i Druhowie! Przed Wami drugi z trzech konspektów warsztatów poświęconych komunikacji. Komunikacja to temat bardzo rozległy, a jednocześnie wpływający na różne aspekty pracy instruktorów – od codziennej komunikacji w jednostkach, przez prowadzenie zespołów instruktorskich, po udzielanie informacji zwrotnej.

Prawie wszystkie kursy prowadzone w ZHP dotykają tematu komunikacji, ujmując różne jego aspekty. Tym cyklem warsztatów chcę zaproponować dodatkowe treści dla wszystkich tych, którzy chcą rozwijać kompetencje komunikacyjne instruktorów w swoim środowisku.

Wszystkie konspekty z serii znajdziecie pod nazwami:

  1. Konstruktywna komunikacja – podstawy
  2. Trening kompetencji komunikacyjnych
  3. Komunikacja w projekcie i zespole – dobre praktyki
Print Friendly, PDF & Email
0
Autor:
phm. Maciej Wróbel, SOKK 1344/2022, Hufiec Ziemi Zawierciańskiej, Chorągiew Śląska
Recenzenci
  • hm. Marta Wasilewska, ZOKK 398/2021
Treści:
  • proces komunikacji
  • kompetencje komunikacyjne
Zamierzenia:
Po zajęciach/warsztatach/... uczestnik będzie:
  • wymieniał i wyjaśniał różne składowe kompetencji komunikacyjnych,
  • podawał sposoby wdrażania w życie zachowań asertywnych i empatycznych,
  • oceniał własne zachowania w kontekście komunikacji (w tym w komunikacji asertywnej i empatycznej),
  • umiał wykonywać ćwiczenia poprawiające wybrane składowe kompetencji komunikacyjnych.
Informacje organizacyjne
min
opt
10
maks
16
163 min.
Prowadzących: 1
Uwagi:
Warsztat kierowany jest przede wszystkim do: instruktorów z otwartą próbą podharcmistrzowską lub po ukończonym warsztacie „Konstruktywna komunikacja – podstawy”. Uczestnicy powinni mieć podstawową wiedzę o komunikacji interpersonalnej (wynikającą z realizacji próby, działania w zespole instruktorskim lub ukończonych kursów / warsztatów).

Wymagania lokalowe, sprzętowe i potrzebne materiały
Miejsce:

Miejsce dowolne - zajęcia możliwe do przeprowadzenia zarówno w pomieszczeniu, jak i na terenie otwartym.
Warunki:

Przestrzeń do pracy indywidualnej oraz w małych grupach. W zakresie możliwości: wcześniej przygotowane stacje do poszczególnych ćwiczeń, pomiędzy którymi uczestnicy będą się przemieszczać (np. po parku, dookoła budynku, po budynku).
Wymagane materiały:

1. Wydrukowane opisy kompetencji składowych (zał. 1) – po 1 na uczestnika + 1.
2. Wydrukowane Mapy asertywności w liczbie odpowiadającej liczbie uczestników (zał. 2).
3. Koło emocji (zał. 3).
4. Kartki do kalamburów (zał. 4).
5. Wydrukowana karta z „Czarną Historią” (zał. 5).
6. Koło życia do samooceny poszczególnych kompetencji składowych (zał. 6).
7. Wydrukowane pismo oraz list do korekty (zał. 7).
8. Wydrukowane tabele z kompetencjami (zał 8).
9. Sznurki (połowa liczby uczestników).
10. Flipchart/plakaty.
11. Pisaki.
Materiały uczestnika:

Długopis.

Przebieg
1
15 min.
Przywitanie
Forma: Rundka
Przywitanie uczestników oraz przedstawienie celu zajęć. Prowadzący przypomina różnicę między komunikowaniem a komunikacją (komunikacja to komunikowanie + sprzężenie zwrotne). Prosi każdego o podanie swojego imienia, hufca, w którym działa, oraz powodu, dla którego zapisał się na warsztaty.
2
15 min.
Sposoby komunikacji, burza mózgów
Forma: Burza mózgów
Prowadzący prosi uczestników o podanie jak największej liczby sposobów komunikowania. Podkreśla, że nie chodzi o narzędzia (jak np. sms, list), a o sposoby (np. gest, słowo mówione, słowo pisane). Wszystkie pomysły prowadzący zapisuje w widocznym dla wszystkich miejscu.

Pytania pomocnicze:

Gdy przychodzimy w odwiedziny na zbiórkę drużyny, do której nie należymy, z czego możemy czerpać informacje o członkach tej drużyny i o samej drużynie?

Przypomnijcie sobie ostatnie nieporozumienie, w którym braliście udział – z czego ono wynikało?
3
3 min.
Podział na grupy
Forma: Ćwiczenie
Prowadzący dzieli uczestników na 5 grup (metoda sznurków: prowadzący przygotowuje sznurki w liczbie równej połowie liczby uczestników, a następnie związuje je tak, aby otrzymać 5 zestawów sznurków. Trzyma je wszystkie w garści tak, aby wystawały same końcówki. Uczestnicy podchodzą, każdy chwyta jeden koniec. Prowadzący puszcza sznurki i uczestnicy mają za zadanie odplątać się – jedną grupę stanowią osoby trzymające końce sznurków wspólnie związanych).
4
7 min.
Definicje kompetencji
Forma: Praca w grupach
Każda grupa otrzymuje opis 2 kompetencji składowych według opisu prof. dr hab. Kingi Kuszak (zał. 1). Ich zadaniem będzie zapoznanie się z ich definicjami, a następnie przepisanie ich na prostszy język (cel: każdy na sali ma łatwo zrozumieć nowopowstałą definicję + nie wolno używać słów o liczbie sylab większej niż 3).
Potrzebne materiały: Załącznik 1 – Kompetencje
5
30 min.
Wyjaśnianie
Forma: Prezentacja
Kolejne grupy wyjaśniają swoje kompetencje składowe. Uczestnicy mogą zadawać wyjaśniającym pytania.
6
3 min.
Dyskusja
Forma: Dyskusja
Po przedstawieniu wszystkich kompetencji prowadzący rozdaje każdemu uczestnikowi kartkę z opisem wszystkich kompetencji. Następnie pyta uczestników, z których kompetencji komunikacyjnych korzystali przy poprzednim ćwiczeniu przedstawiający i słuchający, aby komunikacja była skuteczna. Naprowadza ich na kompetencję werbalną, pragmatyczną, socjolingwistyczną oraz metakomunikacyjną.
7
3 min.
Stacje ćwiczeniowe
Prowadzący wyjaśnia, że kolejnym etapem zajęć będzie seria ćwiczeń, każde zakończone przejściem do kolejnej stacji. W trakcie przechodzenia uczestnicy w samodzielnie dobieranych parach (zawsze innych) starają się do wykonanego właśnie ćwiczenia dopisać kompetencje, które były przy jego wykonywaniu przydatne.
8
11 min.
Kalambury
Forma: Kalambury
Uczestnicy kolejno zgłaszają się na ochotnika. Ochotnik losuje jedną z przygotowanych kartek (zał. 4) i bez użycia słów stara się przekazać jej treść pozostałym uczestnikom. Na kartkach znajdują się tytuły filmów, przysłowia oraz metafory.


Kompetencje:
niewerbalna,
socjolingwistyczna,
symboliczna.
Potrzebne materiały: Załącznik 4 – Kalambury
9
13 min.
Poprawianie pism
Forma: Praca w grupach
uczestnicy w dwóch grupach otrzymują list i pismo administracyjne kierowane do różnych osób (zał. 7). Ich zadaniem jest wyłapanie błędów oraz dopasowanie stylu tekstu do nadawcy (do siebie) oraz do podanego odbiorcy.

Po poprawieniu błędów grupy podają swój tekst drugiej grupie i sprawdzają otrzymany od grupy po prawej tekst. Udzielają krótkiej informacji zwrotnej.


Kompetencje:
korekcyjna (korygująca),
społeczna.
Potrzebne materiały: Załącznik 7 – Pisma
10
13 min.
Czarna historia
Forma: Czarna historia
Uczestnicy słuchają urywka historii prezentującego wynik konfliktu między instruktorami przykładowego hufca (zał. 5). Ich zadaniem jest zadawanie pytań rozpoczynających się od „czy” w taki sposób, aby poznać całą historię. Prowadzący odpowiada na ich pytania: „tak”, „nie” lub „nie ma to znaczenia dla historii”.


Kompetencje:
poznawcza,
werbalna,
społeczna.
Potrzebne materiały: Załącznik 5 – Czarna historia
11
10 min.
Karta pracy
Forma: Praca indywidualna
Każdy uczestnik otrzymuje do wykonania mapę asertywności (zał. 2). Po jej wykonaniu zapisuje trzy wnioski na przyszłość.


Kompetencje:
korekcyjna (korygująca),
pragmatyczna
i metapragmatyczna, metakomunikacyjna.
Potrzebne materiały: Załącznik 2 – Karta pracy
12
8 min.
Koło emocji
Forma: Praca w grupie
Uczestnicy w małych grupach otrzymują pocięte na fragmenty koło emocji (zał. 4), w którym brakuje również niektórych nazw. Ich zadaniem jest złożenie koła w całość oraz uzupełnienie luk własnymi pomysłami.


Kompetencje:
emocjonalna.
Potrzebne materiały: Załącznik 3 – Koło emocji
13
8 min.
Koło życia
Forma: Praca indywidualna
Każdy uczestnik na przygotowanym Kole Życia (zał. 6) ocenia poziom swojego rozwoju w kontekście poszczególnych komunikacyjnych kompetencji składowych – w każdym trójkącie zamalowuje odpowiednią liczbę pól (np. jeśli ocenia swoją kompetencję emocjonalną na 6, zamalowuje 6 pasków odpowiedniego trójkąta, licząc od środka koła). Po zakończeniu samooceny, zaznaczają dwie, w których ocenili się najsłabiej.

Kompetencje:
pragmatyczna
i metapragmatyczna.
Potrzebne materiały: Załącznik 6 – Koło życia
14
12 min.
Harcerskie ćwiczenia
Każdy uczestnik otrzymuje kartkę z tabelą zawierającą poszczególne kompetencje składowe (zał. 8). Ma minutę na wpisanie do jednej, wybranej przez siebie, kompetencji sposób na jej ćwiczenie w środowisku harcerskim. Następnie uczestnicy podają kartki w lewo i znowu mają minutę na podanie jednego pomysłu na rozwój jednej z kompetencji. Czynność powtarza się aż to uzyskania kartki wypełnionej pomysłami. Uczestnicy mogą wielokrotnie podawać pomysły do tych samych kompetencji, ale nigdy dwa razy takie same. Każdy uczestnik zabiera ze sobą kartkę, z którą skończył ćwiczenie.
15
10 min.
Ewaluacja
Prowadzący prosi każdego uczestnika o krótką odpowiedź na pytania:

Czego na warsztatach brakło?
Co zabiera z warsztatów?
Załączniki
1
Kompetencje

Kopii:
16
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 4
2
Karta pracy

Kopii:
16
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 11
3
Koło emocji

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
KOLOR
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 12
4
Kalambury

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 8
5
Czarna historia

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 10
6
Koło życia

Kopii:
16
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 13
7
Pisma

Kopii:
1
Grubość:
Normalna
Druk:
Czarno-biały
Format:
A4
Dotyczy elementu zajęć: 9
Pobierz wszystkie załączniki